Stefan Grabiński

Stefan Grabiński (1887-1936) – pisarz, dramaturg, publicysta; z zawodu pedagog.

Urodził się 26.02.1887 r. w Kamionce Strumiłowej. Ojciec pisarza, Dionizy, był urzędnikiem sądowym (nieprawdziwą jest funkcjonująca w niektórych publikacjach informacja jakoby pracował on na kolei); matka, Eugenia z Czupków, udzielała lekcji muzyki.

Do szkół uczęszczał w Samborze i Lwowie. W latach 1905-1910 student Uniwersytetu Lwowskiego (filologia polska i klasyczna). Po ukończeniu nauki parał się pracą pedagogiczną; uczył łaciny i języka polskiego. Do końca lat 20. mieszkał i pracował na przemian we Lwowie (1910-1914, 1915-1917, i od 1921 r.), Wiedniu (1914-1915) i Przemyślu (1917-1921).

10.07.1917 r. zawarł małżeństwo z nauczycielką muzyki Kazimierą Korwin-Gąsiorowską. Z żoną rozstał się w 1921 r. Miał dwie córki.

Cierpiący od dziecka na gruźlicę, latem 1929 r. doznał ciężkiego ataku choroby, którego następstwem było w 1931 r. przeniesienie go w stan spoczynku. Zamieszkał pod opieką matki w Brzuchowicach. Stan jego zdrowia systematycznie się pogarszał. Ostatnie lata życia spędził na granicy ubóstwa. Zmarł 12.11.1936 r. we Lwowie.

Debiutował w 1908 r., publikując na łamach czasopisma „Nasz Kraj” opowiadanie Szalona zagroda;w roku następnymwydał we Lwowie zbiór nowel pt. Z wyjątków. W pomrokach wiary. Pisarz posługiwał się wówczas pseudonimem Stefan Żalny. Właściwy początek jego literackiej kariery datuje się wszakże na r. 1918, kiedy to ukazał się drugi tomik jego opowiadań pt. Na wzgórzu róż oraz nawiązał owocną współpracę z krakowskimi „Maskami”. W latach następnych rozwinął prężną działalność pisarską, publikując w wydawnictwach warszawskich, łódzkich, krakowskich, lwowskich i przemyskich, a także na łamach licznych czasopism, m.in. „Pro Arte”, „Nowej Reformy”, „Wiadomości Literackich”, „Głosu Literackiego”, „Słowa Polskiego”, „Robotnika”, „Gońca Krakowskiego”, „Kuriera Lwowskiego”, „Wieku Nowego”, „Lwowskich Wiadomości Muzycznych i Literackich”, „Pionu”.

Pozostawił bogatą spuściznę literacką, obejmującą 3 dramaty: Ciemne siły. Willa nad morzem (prapremiera: 9.03.1920 r., Teatr Mały w Warszawie; publikacja: Przemyśl 1921), Zaduszki (prapremiera: 31.10.1921, Teatr im. J. Słowackiego w Krakowie), Manowiec (nie był rozpowszechniany); 5 powieści: Salamandra (Poznań-Lwów 1924, II wyd. Kraków 1980), Cień Bafometa (Lwów 1926, II wyd. Kraków 1980), Klasztor i Morze (Warszawa 1928), Wyspa Itongo (Warszawa 1935, II wyd. Kraków 1980), Motywy docenta Ponowy (nie została wydana);oraz ponad 70 opowiadań, zebranych w 7 tomach: Z wyjątków. W pomrokach wiary (Lwów 1909), Na wzgórzu róż (Kraków 1918), Demon ruchu (Kraków 1919, II wyd. Lwów 1922, III wyd. Warszawa 1999), Szalony pątnik (Kraków 1920), Księga ognia (Łódź 1922), Niesamowita opowieść (Lwów 1922), Namiętność (Warszawa 1930), częściowo zaś rozproszonych na łamach czasopism. Nieliczne utwory poetyckie (Węzły czasu, Czas i klepsydra, Etyka linii) opublikował w jubileuszowej Jednodniówce przemyskiego Towarzystwa Dramatycznego im. Aleksandra Fredry. Był autorem rozprawy O twórczości fantastycznej (opublikowanej jedynie fragmentarycznie) oraz artykułów krytycznoliterackich na temat twórczości Edgara Allana Poego, Karola Irzykowskiego, Józefa Birkenmajera, Janiny Brzostowskiej, Józefa Aleksandra Gałuszki, i in. Współpracował też z filmem.

Podczas pobytu w Przemyślu wspierał wraz z żoną działalność „Fredreum”. W 1926 r. na prośbę Jerzego Eugeniusza Płomieńskiego zasilił grupę pisarzy planujących powołać do życia własny „Almanach Literacki”, przedsięwzięcie jednak nie doszło do skutku. Inspirował również publikację tomiku poezji swej zmarłej siostry, Marii Czaykowskiej – Życia mego kwiat (druk w Przemyślu w 1921 r. jako dodatek do dramatu Ciemne siły).

Uznawany jest za jednego z najwybitniejszych twórców polskiej prozy fantastycznej. Utwory jego przekładano na angielski, niemiecki, francuski, włoski, czeski, słowacki i ukraiński. Kilka z nich zekranizowano w Polsce i za granicą. Posłużyły one też za kanwę licznych słuchowisk radiowych. W 1931 r. uhonorowano go nagrodą literacką miasta Lwowa.

Krzysztof Bortnik

Reklamy

Skomentuj

Proszę zalogować się jedną z tych metod aby dodawać swoje komentarze:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s